Najczęściej zadawane pytania

Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 14.02.1991 r. – Prawo o notariacie notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnej, jeżeli poweźmie wątpliwość, czy strona czynności notarialnej ma zdolność do czynności prawnych. Zatem już sama wątpliwość notariusza, czy dana osoba jest w pełni zdolna do logicznego komunikowania oświadczeń woli i wiedzy, jest podstawą do odmowy dokonania czynności notarialnej przez notariusza. Ocena zdolności do czynności prawnych nie jest prostą kwestią, ponieważ istnieje szereg problemów zdrowotnych i zaburzeń, które utrudniają ocenę, czy dana osoba, jest w stanie swobodnie komunikować swoje intencje.
Tymczasem stwierdzenie, czy uczestnik czynności notarialnej rozumie treść i znaczenia tej czynności prawnej jest kluczowe dla stwierdzenia przez notariusza, czy czynność notarialna z udziałem danej osoby może być w ogóle dokonana.

Należy podkreślić, przeszkody do dokonania czynności notarialnej nie stanowią same przez się:
– podeszły wiek,
– niemożliwość złożenia podpisu
– niepełnosprawność fizyczna.

Przeszkodą taką będą zawsze:
– znajdowanie się osoby w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co dotyczy w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych,
– naciski, a zwłaszcza groźby osób trzecich lub próba wykorzystania przez osoby trzecie przymusowego położenia danej osoby na przykład z uwagi na jej stan zdrowia; jej niedołęstwa; niedoświadczenie lub brak dostatecznego rozeznania co do przedmiotu czynności prawnej.

Akt notarialny jest dokumentem, który po odczytaniu, przyjęciu jego treści przez strony czynności notarialnej i podpisaniu przez te strony oraz przez notariusza, przechowywany jest w archiwum kancelarii notarialnej przez dziesięć lat. Po dziesięciu latach od ich sporządzenia notariusz przekazuje oryginalne akty notarialne do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii notarialnej.
Wypis aktu notarialnego jest natomiast dokumentem wydawanym stronom czynności notarialnej lub innym uprawnionym podmiotom; mający moc prawną oryginału; posiadający adnotację na temat osób, które podpisały oryginalny akt notarialny; zawierający pieczęć okrągłą notariusza, jego podpis oraz posiadający napis „WYPIS”.

Dokumenty tożsamości to dokumenty urzędowe, stwierdzające tożsamość osoby, w szczególności: dowód osobisty, paszport, karta pobytu.
Nie jest dokumentem tożsamości m.in. prawo jazdy, czyli jeden z dokumentów stwierdzający posiadanie określonych uprawnień.

O ile dowolny prywatny dokument nie został sporządzony w sprzeczności z polskim porządkiem prawnym, notariusz może poświadczyć, że podpisała ten dokument określona osoba lub osoby. Dlatego też poświadczenie podpisu przez notariusza wymaga uprzedniego stwierdzenia przez niego tożsamości składającego podpis, w oparciu o okazany notariuszowi aktualny dokument tożsamości.
Istotna jest kwestia, że poświadczenie obejmuje wyłącznie sam podpis lub podpisy, to jest wyłącznie stwierdzenie, że w obecności notariusza, danego dnia, dana osoba lub osoby własnoręcznie podpisały określony dokument. Zatem sam dokument urzędowy przez dokonane na nim lub dołączone do niego poświadczenie – nie zyskuje charakteru urzędowego.

W świetle zapisów konwencji haskiej z 25.10.1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę osoba, pod której opieką znajduje się małoletni, powinna posiadać zgodę opiekunów prawnych tego małoletniego na sprawowanie opieki nad nim na czas wyjazdu. Warto podkreślić również, że zgodnie ze stanowiskiem polskich sądów wyjazd dziecka za granicę stanowi istotną dla dziecka sprawę, dlatego że wspólne podejmowanie rozstrzygnięć w sprawach istotnych dla dziecka jest istotą sprawowania władzy rodzicielskiej (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Wyjątkowo zgoda drugiego rodzica nie jest wymagana w oczywistych sytuacjach, gdy pełna władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców (np. w przypadku, gdy drugi rodzic nie żyje lub został tej władzy rodzicielskiej pozbawiony). Nawet w sytuacji, gdy dziecko podróżuje za granicę pod opieką jednego z rodziców, zgoda drugiego rodzica również jest wymagana, dotyczy to też sytuacji, gdy drugiemu rodzicowi ograniczono władzę rodzicielską, ale nie pozbawiono go uprawnienia do współdecydowania o miejscu pobytu dziecka.

Zgoda na wyjazd dziecka za granicę nie musi być sporządzona w formie z podpisem poświadczonym notarialnie, jednak z uwagi na fakt, że tak zwana klauzula poświadczeniowa sporządzona przez notariusza ma charakter urzędowy, notarialne poświadczenie podpisu na zgodzie na wyjazd dziecka za granicę, stosuje się ze względów dowodowych. Polski notariusz, o ile nie jest równocześnie tłumaczem przysięgłym danego języka, sporządza klauzule poświadczeniowe wyłącznie w języku polskim. Dlatego też warto uzyskać tłumaczenie przysięgle tej klauzuli wraz z treścią samej zgody na język lub języki krajów przejazdu i pobytu dziecka.

Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) to dokument stwierdzający nabycie spadku, sporządzany przez notariusza, rejestrowany w Rejestrze Spadkowym, prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wydawanego przez sąd. Są to więc dokumenty równoważne.

Na stronie internetowej rejestry-notarialne.pl znajduje się wyszukiwarka, za pomocą której każda osoba znając PESEL zmarłego, może sprawdzić, czy zostało dokonane poświadczenie dziedziczenia (lub wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) po danej osobie. Należy jednakże wziąć pod uwagę, że rejestr ten obejmuje wyłącznie akty poświadczenia dziedziczenia sporządzone po 1.03.2009 r. i prawomocne postanowienia sądów o stwierdzeniu nabycia spadku sporządzone po 08.09.2016 r.

Sporządzenie APD poprzedza spisanie protokołu dziedziczenia, w którym biorą udział wszystkie osoby zainteresowane w rozumieniu ustawy Prawo o notariacie, to jest osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. APD nie jest aktem notarialnym i nie podpisują go spadkobiercy, ani żadne inne osoby poza notariuszem

„Podstawą nabycia” notariusze określają wszelkie dokumenty, na podstawie których przedmiot umowy (m.in. działka, lokal) został nabyty przez stronę, która ten przedmiot umowy zbywa (w szczególności strona sprzedająca, darczyńca). Podstawa lub podstawy nabycia okazywane są notariuszowi do wglądu i zwracane stronom czynności notarialnej:

– wypis aktu notarialnego, obejmującego: umowę sprzedaży; umowę darowizny; umowę zniesienia współwłasności; umowę działu spadku; umowę zamiany; umowę ustanowienia i przeniesienia odrębnej własności lokalu, przy czym w przypadku, gdy umowę przenoszącą własność poprzedzała umowa warunkowa podstawą nabycia są obydwie te umowy łącznie,

– wypis aktu poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanego w Rejestrze Spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną,

– postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku z klauzulą prawomocności,

– inne przykładowe podstawy nabycia: przydział lokalu przez spółdzielnię mieszkaniową, akt własności ziemi.

Tak zwane zaświadczenie o rewitalizacji jest to dokument pozostawiany w kancelarii, przy oryginale aktu notarialnego, z którego wynika czy rada gminy, właściwa ze względu na miejsce położenia nieruchomości wyznaczyła w drodze uchwały obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji.
Jeżeli nieruchomość znajduje się w ramach obszaru rewitalizacji zaświadczenie to musi zawierać informacje: czy ustanowiono w uchwale prawo pierwokupu nieruchomości na rzecz gminy, a jeżeli uchwała ta weszła w życie ponad 2 lata temu, to niezbędna jest informacja, czy na obszarze rewitalizacji została ustanowiona Specjalna Strefa Rewitalizacji (SSR), bowiem po upływie 2 lat od wejścia w życie uchwały rady gminy wyznaczającej obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji, prawo pierwokupu nieruchomości przysługuje gminie wyłącznie w przypadku sprzedaży nieruchomości położonych na obszarze SSR.
Zaświadczenie to może być częścią zaświadczenia lub wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Istotne jest, że prawo pierwokupu dotyczy wyłącznie zbywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, nie wystąpi zatem m.in. w przypadku zbycia nieruchomości w drodze umowy darowizny ani w przypadku sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

W celu określenia dokładnych kosztów czynności notarialnej należy umówić się na rozmowę z notariuszem.
Za rozmowę na temat planowanej przez Państwa czynności notarialnej notariusz nie pobiera żadnych opłat.

Klienci często chcą szybko dowiedzieć się jakie poniosą koszty czynności notarialnej. Najczęściej jednak precyzyjna odpowiedź wymaga przeprowadzenia szczegółowej rozmowy notariusza z klientami, ponieważ, aby móc wyliczyć koszty, notariusz musi najpierw ustalić, co dokładnie ma objąć sporządzana przez niego czynność.
Inny bowiem będzie koszt sprzedaży lokalu, gdy ustanawia się na tym lokalu zabezpieczenie wierzytelności w postaci hipoteki lub służebność osobistą, a zupełnie inny, gdy przedmiotem umowy stron będzie wyłącznie sprzedaż lokalu. Ponadto koszt czynności notarialnej to nie tylko taksa notarialna wraz z należnym podatkiem od towarów i usług.

Koszty czynności notarialnej, rozumiane jako wydatki ponoszone przez stronę lub strony czynności notarialnej, poza taksą notarialną brutto (czyli wraz z podatkiem od towarów i usług), mogą stanowić:
– podatek od czynności cywilnoprawnych,
– podatek od spadków i darowizn – od dokonanej w formie aktu notarialnego:
1) darowizny;
2) umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie;
3) umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności;
4) umowy nieodpłatnego ustanowienia użytkowania;
– koszty opłat sądowych stałych, pobieranych w związku z dokonywaniem wpisów do ksiąg wieczystych przez sąd wieczystoksięgowy;
– dodatkowe wynagrodzenie notariusza – dotyczy tylko czynności notarialnych dokonanych poza kancelarią notarialną, przy czym stawki taksy notarialnej oraz kwoty wynagrodzenia za czynności notarialne dokonane poza kancelarią określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej;
– inne koszty, nie pobierane przez notariusza, m. in. pozyskania niezbędnych dokumentów, usług specjalistów z zakresu gospodarki nieruchomościami np. rzeczoznawcy majątkowego lub pośrednika w obrocie nieruchomościami.