Czynności notarialne

Notariusz jest powołany (przez Ministra Sprawiedliwości) do dokonywania czynności, którym strony mają obowiązek lub chcą nadać formę notarialną (czynności notarialnych).

Przykładowe czynności notarialne, pogrupowane tematycznie:

♦ ♦ kolorem czarnym oznaczono czynności wymagające dla swej ważności formy aktu notarialnego
♦ ♦ kolorem niebieskim oznaczono czynności wymagające dla swej ważności formy aktu notarialnego, jeżeli przedmiotem czynności jest nieruchomość
♦ ♦ kolorem zielonym oznaczono czynności niewymagające formy aktu notarialnego, ale często w tej formie dokonywane

PRAWO SPADKOWE
– Poświadczenie dziedziczenia ustawowego lub testamentowego
– Odrzucenie spadku po zmarłym
– Ustanowienie zarządu sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy
– Wykaz inwentarza przedsiębiorstwa w spadku
– Testament z zapisem windykacyjnym
– Pozbawienie prawa do zachowku (wydziedziczenie)
– Umowa zrzeczenia się dziedziczenia po osobie żyjącej
– Zbycie spadku lub udziału w spadku
– Zbycie udziału w przedmiocie należącym do spadku
– ♦ Dział spadku
– ♦ Wykaz inwentarza
– ♦ Testament

PRAWO RODZINNE
– Małżeńskie i przedmałżeńskie umowy majątkowe (intercyzy)
– ♦ Podział majątku po rozwodzie lub w trakcie małżeństwa, po ustaniu wspólności majątkowej
– ♦ Umowa o alimenty

PRAWO RZECZOWE I ZOBOWIĄZANIOWE
– Sprzedaż działki
– Sprzedaż lokalu
♦ Darowizna
♦ Zamiana
♦ Przedwstępne umowy sprzedaży
– Umowa dożywocia
– Ustanowienie hipoteki
– Poddanie się egzekucji
– Ustanowienie służebności gruntowej
– Ustanowienie służebności osobistej
♦ Zniesienie współwłasności
♦ Umowa o podział do korzystania z nieruchomości
– Przyjęcie do depozytu notarialnego
– Złożenie oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu lub odkupu

GOSPODAROWANIE NIERUCHOMOŚCIAMI SKARBU PAŃSTWA LUB JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
– Sprzedaż lokalu na rzecz dotychczasowego najemcy
– Ustanowienie lub przedłużenie użytkowania wieczystego

UMOWY ZE SPÓŁDZIELNIĄ MIESZKANIOWĄ
– Przeniesienie prawa własności lokalu (tzw. przekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odrębną własność)

WŁASNOŚĆ LOKALI (WSPÓLNOTY MIESZKANIOWE)
– Ustalenie udziałów w nieruchomości wspólnej
– Ustanowienie odrębnej własności lokalu
– Zniesienie odrębnej własności lokali
– ♦ Protokoły zebrań właścicieli lokali

PRAWO HANDLOWE, OBRÓT GOSPODARCZY
– ♦ Umowa spółki jawnej i cywilnej
– Umowy i statuty pozostałych spółek oraz zmiany tych umów
– ♦ Protokoły zgromadzenia wspólników i walnego zgromadzenia
– ♦ Protokoły obejmujące uchwały wspólników spółek osobowych
– Objęcie udziałów w spółce
– Umowy deweloperskie
– Umowy przeniesienia na nabywcę własności lokalu
– Ustanowienie zarządu sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy
– Ustanowienie tymczasowego przedstawiciela zmarłego małżonka przedsiębiorcy

POŚWIADCZENIA
– ♦ Poświadczenie zgodności kopii z okazanym dokumentem
– ♦ Poświadczenie podpisu
– ♦ Poświadczenie pozostawania przy życiu

INNE CZYNNOŚCI
– ♦ Udzielenie pełnomocnictwa
– Ustanowienie fundacji

Najczęściej zadawane pytania

Akt notarialny jest dokumentem, który po odczytaniu, przyjęciu jego treści przez strony czynności notarialnej i podpisaniu przez te strony oraz przez notariusza, przechowywany jest w archiwum kancelarii notarialnej przez dziesięć lat. Po dziesięciu latach od ich sporządzenia notariusz przekazuje oryginalne akty notarialne do archiwum ksiąg wieczystych sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii notarialnej.
Wypis aktu notarialnego jest natomiast dokumentem wydawanym stronom czynności notarialnej lub innym uprawnionym podmiotom; mający moc prawną oryginału; posiadający adnotację na temat osób, które podpisały oryginalny akt notarialny; zawierający pieczęć okrągłą notariusza, jego podpis oraz posiadający napis „WYPIS”.

Dokumenty tożsamości to dokumenty urzędowe, stwierdzające tożsamość osoby, w szczególności: dowód osobisty, paszport, karta pobytu.
Nie jest dokumentem tożsamości m.in. prawo jazdy, czyli jeden z dokumentów stwierdzający posiadanie określonych uprawnień.

O ile dowolny prywatny dokument nie został sporządzony w sprzeczności z polskim porządkiem prawnym, notariusz może poświadczyć, że podpisała ten dokument określona osoba lub osoby. Dlatego też poświadczenie podpisu przez notariusza wymaga uprzedniego stwierdzenia przez niego tożsamości składającego podpis, w oparciu o okazany notariuszowi aktualny dokument tożsamości.
Istotna jest kwestia, że poświadczenie obejmuje wyłącznie sam podpis lub podpisy, to jest wyłącznie stwierdzenie, że w obecności notariusza, danego dnia, dana osoba lub osoby własnoręcznie podpisały określony dokument. Zatem sam dokument urzędowy przez dokonane na nim lub dołączone do niego poświadczenie – nie zyskuje charakteru urzędowego.

W świetle zapisów konwencji haskiej z 25.10.1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę osoba, pod której opieką znajduje się małoletni, powinna posiadać zgodę opiekunów prawnych tego małoletniego na sprawowanie opieki nad nim na czas wyjazdu. Warto podkreślić również, że zgodnie ze stanowiskiem polskich sądów wyjazd dziecka za granicę stanowi istotną dla dziecka sprawę, dlatego że wspólne podejmowanie rozstrzygnięć w sprawach istotnych dla dziecka jest istotą sprawowania władzy rodzicielskiej (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Wyjątkowo zgoda drugiego rodzica nie jest wymagana w oczywistych sytuacjach, gdy pełna władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodziców (np. w przypadku, gdy drugi rodzic nie żyje lub został tej władzy rodzicielskiej pozbawiony). Nawet w sytuacji, gdy dziecko podróżuje za granicę pod opieką jednego z rodziców, zgoda drugiego rodzica również jest wymagana, dotyczy to też sytuacji, gdy drugiemu rodzicowi ograniczono władzę rodzicielską, ale nie pozbawiono go uprawnienia do współdecydowania o miejscu pobytu dziecka.

Zgoda na wyjazd dziecka za granicę nie musi być sporządzona w formie z podpisem poświadczonym notarialnie, jednak z uwagi na fakt, że tak zwana klauzula poświadczeniowa sporządzona przez notariusza ma charakter urzędowy, notarialne poświadczenie podpisu na zgodzie na wyjazd dziecka za granicę, stosuje się ze względów dowodowych. Polski notariusz, o ile nie jest równocześnie tłumaczem przysięgłym danego języka, sporządza klauzule poświadczeniowe wyłącznie w języku polskim. Dlatego też warto uzyskać tłumaczenie przysięgle tej klauzuli wraz z treścią samej zgody na język lub języki krajów przejazdu i pobytu dziecka.

Więcej informacji na ten temat przeczytać można m.in. na oficjalnej stronie internetowej Unii Europejskiej
https://e-justice.europa.eu/content_lawful_removal_of_the_child-289-pl-pl.do?member=1

Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) to dokument stwierdzający nabycie spadku, sporządzany przez notariusza, rejestrowany w Rejestrze Spadkowym, prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wydawanego przez sąd. Są to więc dokumenty równoważne.

Na stronie internetowej rejestry-notarialne.pl znajduje się wyszukiwarka, za pomocą której każda osoba znając PESEL zmarłego, może sprawdzić, czy zostało dokonane poświadczenie dziedziczenia (lub wydane postanowienie o stwierdzeniu na bycia spadku) po danej osobie. Należy jednakże wziąć pod uwagę, że rejestr ten obejmuje wyłącznie akty poświadczenia dziedziczenia sporządzone po 1.03.2009 r. i prawomocne postanowienia sądów o stwierdzeniu nabycia spadku sporządzone po 08.09.2016 r.

Sporządzenie APD poprzedza spisanie protokołu dziedziczenia, w którym biorą udział wszystkie osoby zainteresowane w rozumieniu ustawy Prawo o notariacie, to jest osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. APD nie jest aktem notarialnym i nie podpisują go spadkobiercy, ani żadne inne osoby poza notariuszem

„Podstawą nabycia” notariusze określają wszelkie dokumenty, na podstawie których przedmiot umowy (m.in. działka, lokal) został nabyty przez stronę, która ten przedmiot umowy zbywa (w szczególności strona sprzedająca, darczyńca). Podstawa lub podstawy nabycia okazywane są notariuszowi do wglądu i zwracane stronom czynności notarialnej:

– wypis aktu notarialnego, obejmującego: umowę sprzedaży; umowę darowizny; umowę zniesienia współwłasności; umowę działu spadku; umowę zamiany; umowę ustanowienia i przeniesienia odrębnej własności lokalu, przy czym w przypadku, gdy umowę przenoszącą własność poprzedzała umowa warunkowa podstawą nabycia są obydwie te umowy łącznie,

– wypis aktu poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanego w Rejestrze Spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną,

– postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku z klauzulą prawomocności,

– inne przykładowe podstawy nabycia: przydział lokalu przez spółdzielnię mieszkaniową, akt własności ziemi.

Tak zwane zaświadczenie o rewitalizacji jest to dokument pozostawiany w kancelarii, przy oryginale aktu notarialnego, z którego wynika czy rada gminy, właściwa ze względu na miejsce położenia nieruchomości wyznaczyła w drodze uchwały obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji.
Jeżeli nieruchomość znajduje się w ramach obszaru rewitalizacji zaświadczenie to musi zawierać informacje: czy ustanowiono w uchwale prawo pierwokupu nieruchomości na rzecz gminy, a jeżeli uchwała ta weszła w życie ponad 2 lata temu, to niezbędna jest informacja, czy na obszarze rewitalizacji została ustanowiona Specjalna Strefa Rewitalizacji (SSR), bowiem po upływie 2 lat od wejścia w życie uchwały rady gminy wyznaczającej obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji, prawo pierwokupu nieruchomości przysługuje gminie wyłącznie w przypadku sprzedaży nieruchomości położonych na obszarze SSR.
Zaświadczenie to może być częścią zaświadczenia lub wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Istotne jest, że prawo pierwokupu dotyczy wyłącznie zbywania nieruchomości w drodze umowy sprzedaży, nie wystąpi zatem m.in. w przypadku zbycia nieruchomości w drodze umowy darowizny ani w przypadku sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.